From Cadet to Master. The Crew of the Dar Pomorza

By Marek Grzybowski

“From Cadet to Master: The Crew of the Dar Pomorza” is an exhibition organized aboard the legendary sailing ship of the Polish Maritime School, which circumnavigated the globe. A new exhibition has opened, presenting to visitors the daily life of maritime service and education on the school’s sailing ship.

Several dozen people attended the opening of our new exhibition, which took place on April 27th of this year aboard the Gdynia Maritime School training ship. The ship is now a museum. The opening was attended by, among others, the Mayor of Gdynia, Aleksandra Kosiorek, who holds the honorary patronage of the exhibition; Dr. Magdalena Sacha, head of the Piaśnica Museum in Wejherowo; Captain Stefan Krella, president of the Society of Friends of the “Dar Pomorza”; and Professor Marek Grzybowski, president of the Polish Nautical Society.

The official opening of the exhibition was led by Dr. Marcin Westphal, deputy director for content at the National Maritime Museum in Gdańsk. Arlety Gałązka and Dr. Jędrzej Szerle, curators, spoke about the preparations and execution of the exhibition. They thanked the crew of the “Dar Pomorza” ship and all those involved in creating the original exhibition.

NARODOWE MUZEUM MORSKIE INFORMUJE:

Statek-muzeum „Dar Pomorza”, Gdynia, 11.04.2026 – 28.02.2027.

Przez ponad pół wieku „Dar Pomorza” był czymś więcej niż statkiem szkolnym. Dla tysięcy młodych ludzi stał się pierwszym domem na morzu, miejscem zdobywania wiedzy, sprawdzania charakteru i odkrywania, czym naprawdę jest marynarskie rzemiosło. Dla wielu członków załogi stałej — drugim życiem, z którym związali się na dekady. Wystawa czasowa „Od kandydata do komendanta” zaprasza do wejścia w ten świat i poznania ludzi, którzy tworzyli legendę „Białej Fregaty”.

Ekspozycja prowadzi zwiedzających przez codzienność statku, na którym w czasie rejsów szkolnych przebywało nawet 180 osób. Uczniowie, podzieleni na wachty, uczyli się tu nawigacji, meteorologii, prawa morskiego, języków obcych, a także praktycznej obsługi przyrządów — od sekstantu po radar. Ich rytm dnia wyznaczały sygnały wachtowe, a niewielka liczba prywatnych rzeczy, jakie mogli wziąć w rejs oraz skromne warunki — przypominały, że życie na morzu wymaga dyscypliny i odporności.

Ważną częścią wystawy jest prezentacja kadry szkoleniowej i załogi stałej. Za pośrednictwem fotografii, przedmiotów codziennego użytku i fragmentów wspomnień poznajemy ludzi, którzy czuwali nad bezpieczeństwem statku oraz edukacją i wychowaniem kolejnych roczników adeptów żeglugi morskiej. Instruktorzy, bosmani, żaglomistrzowie, cieśle, motorzyści, elektrycy, kucharze, lekarze czy sanitariusze — każdy z nich miał swoje miejsce w skomplikowanym organizmie statku. To dzięki tym ludziom „Dar Pomorza” mógł przez dekady bezpiecznie przemierzać morza i oceany. Zwiedzający zobaczą w tej części wystawy m.in. narzędzia ich pracy, w tym rękawicę bosmańską, lampkę do nauki alfabetu Morse’a, instrumenty medyczne czy elementy ubioru marynarzy.

Osobny rozdział ekspozycji poświęcono kadrze oficerskiej — od radiooficerów, utrzymujących łączność ze światem, po starszych oficerów, którzy bezpośrednio nadzorowali pracę załogi i mieli ogromny wpływ na wychowanie przyszłych marynarzy. Kulminacją narracji jest postać komendanta — „pierwszego po Bogu”, jak mawiała załoga. To on odpowiadał za wszystko, co działo się na pokładzie, a dla uczniów często stawał się wzorem na całe życie. W ciągu ponad pięćdziesięciu lat służby pod polską banderą „Dar Pomorza” miał zaledwie pięciu komendantów, których portrety zamykają opowieść o drodze „od kandydata do komendanta”.

Wystawa pozwala spojrzeć na „Białą Fregatę” nie tylko jako na piękny żaglowiec, lecz przede wszystkim jako na miejsce, w którym rodziły się morskie kariery, przyjaźnie i wspomnienia. To opowieść o ludziach, którzy tworzyli historię polskiej edukacji morskiej — i o statku, który stał się jej symbolem.

Archiwalia i eksponaty wykorzystane na wystawie pochodzą ze zbiorów: Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku, Sali Tradycji Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, Muzeum Miasta Gdyni, Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz Jerzego Uklejewskiego.

Wystawa została objęta patronatem Prezydenta Miasta Gdyni.

Patronat medialny nad wystawą sprawują: Gazeta Wyborcza Trójmiasto, PortalMorski.pl, Radio Gdańsk, portal Trójmiasto.pl, portal Żaglowce.info i magazyn Żeglarstwo.

Wystawa czasowa powstała dzięki zaangażowaniu następujących osób:
Arleta Gałązka, dr Jędrzej Szerle – zespół kuratorski, koncepcja aranżacyjna
Anna Ciemińska, Bartłomiej Garba, dr Marcin Westphal – redakcja tekstów
Monika Golenko – koordynacja wystawy
Beata Jakimowicz, Piotr Dziewanowski, Piotr Felkier – przygotowanie konserwatorskie eksponatów
Marek Jankowski – opracowanie graficzne
Anna Moroz – przekład na język angielski

Zespół kuratorski serdecznie dziękuje za pomoc w organizacji wystawy Joannie Stasiak z Sali Tradycji Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, Dariuszowi Małszyckiemu z Muzeum Miasta Gdyni oraz uczniom Zespołu Szkół Morskich w Gdańsku, a także Koleżankom i Kolegom z Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku: Irenie Rodzik, Sylwii Paszko, Andrzejowi Truszkowskiemu, kpt. ż. w. Andrzejowi Olko wraz z całą załogą statku-muzeum „Dar Pomorza”, Zespołowi Projektowemu ds. Wystaw oraz Sekcji Technicznej Działu Administracji.